Film

NASZA MŁODOŚĆ, NASZE ZRZESZENIE...

Film dokumentalny
Źródło: http://www.filmpolski.pl/fp/index.php/4213137
Realizacja: Krzysztof Magowski
Scenariusz: Wojciech Kurdziel, Michał Tarkowski
Narrator: Piotr Bałtroczyk
Zdjęcia: Jan Waleńczyk
Muzyka: Henryk Gembalski
Dźwięk: Jarosław Wójcik
Montaż: Jorik Cieślik
Kierownictwo produkcji: Marzanna Biedroń
Współpraca produkcyjna: Jacek Tarasiuk, Katarzyna Baczyńska
Producent: Wojciech Kurdziel
Produkcja: Profi - Tv (dla Agencji Filmowej TVP)
Dokument dobry dla starszych widzów - „byłych studentów”, bo przypomni im młodość, ale dobry też dla młodych, by przekonali się, jak twórczy może być czas studiowania i dowiedzieli, co to naprawdę znaczy kultura studencka.  (więcej)
Jest nim trzyczęściowa opowieść o historii i dokonaniach Zrzeszenia Studentów Polskich - od okresu powojennego, kiedy jeszcze nie powołano jednego związku, a o byt akademików dbały głównie organizacje samopomocowe, po rok 1989, kiedy to ZSP padło ofiarą przemian dokonujących w naszym kraju. Przewodnikiem po półwieczu studenckiej organizacji społeczno- zawodowej jest Piotr Bałtroczyk. Jego komentarz łączy w całość ciekawe wspomnienia kilkudziesięciu byłych działaczy Zrzeszenia, archiwalia, fotografie, a zwłaszcza fragmenty studenckich spektakli i imprez artystycznych, zachowane na taśmach filmowych. Dopiero taki przegląd uświadamia jaką szansę rozwoju dało Zrzeszenie swoim członkom i jak wielki wkład wnieśli akademicy do kultury narodowej
Archiwum Ośrodka Dokumentacji Kultury Studentów mieściło się przy Rynku Głównym w Krakowie. Założył je dr Andrzej Potok, widząc potrzebę zachowania śladów dziś już legendarnej działalności młodzieży akademickiej, prowadzonej przez kilka dziesiątków lat pod egidą Zrzeszenia Studentów Polskich - ich społeczo-zawodowej organizacji. Przemiany w naszym kraju wydały wyrok na archiwum. Wyrzucono je z Rynku. Znalazło schronienie w stodole pod Jaworznem. Tam coraz grubsza warstwa kurzu pokrywa tysiące zdjęć, plakatów, gazet i przeróżnych dokumentów: pół wieku studenckiej historii. Z tej stodoły Piotr Bałtroczyk, narrator trzyczęściowego filmu dokumentalnego o ZSP, rozpoczyna podróż w czasie, by opowiedzieć tę historię - za pośrednictwem wspomnień byłych działaczy zrzeszenia, archiwaliów fragmentów studenckich spektakli i imprez, zachowanych na taśmach filmowych. Dopiero taki przegląd uświadamia, jaką szansę rozwoju dało Zrzeszenie swoim członkom i jak wielki wkład wnieśli akademicy do kultury narodowej. Przeróżne organizacje studenckie powstawały zaraz po wojnie wraz z odradzaniem się szkolnictwa wyższego. Wtedy, w zrujnowanym kraju, najistotniejsze było zadbanie o to, by studenci mieli dach nad głową i coś do jedzenia. Działalność rozwijały przede wszystkim "bratniaki" - potężne organizacje samopomocowe. Mało kogo interesowała polityka. Wkrótce jednak okazało się, że nie ma od niej ucieczki. Po utworzeniu PZRR i zjeździe tej partii powstał Związek Walki Młodych, który planował skupienie wszystkich organizacji młodzieżowych. By uniknąć wchłonięcia, studenci postanowili powołać swoją organizację nie polityczną, lecz społeczno- zawodową. Stało się nią Zrzeszenie Studentów Polskich, utworzone w kwietniu 1950 roku na Kongresie Studentów Polskich, który odbył się w Auli Politechniki Warszawskiej, z udziałem przedstawicieli "bratniaków", kół naukowych i samorządów studenckich. Zrzeszenie miało dbać przede wszystkim o to, by studenci mieli gdzie mieszkać, co jeść, czym i w czym pisać. Szybko jednak okazało się, że nie samym chlebem student żyje. Akademicy zaczęli wychodzić poza mury uczelni. Zakładali kluby, jak "Pod Jaszczurami", "Nawojka" i "Żaczek" w Krakowie, "Żak" w Trójmieście, "Spirala" i "Gwarek" w Gliwicach, "Stodoła" i "Hybrydy" w Warszawie. Tworzyli teatry - "Kalambur", "STS", "Bim-Bom". Powoływali do życia festiwale - Jazz Jamboree, Studencki Festiwal Piosenki, Festiwal Szkół Artystycznych. A nawet własne biuro podróży "Almatur.
[www.tvp.com.pl]


Część I
Pierwsza część filmu opowiada o działalności Zrzeszenia w latach 1950-1968. Mimo trudności, kultura studencka rozwijała się wówczas w sposób niebywały, chociaż nie brakowało zagrożeń i nie zawsze udawało się uciec od polityki - jak w 1956 czy właśnie w 1968 roku. Opowiadają o tym m.in.: Tadeusz Mazowiecki, Andrzej Micewski, Czesław Wiśniewski, Jerzy Markuszewski, Jacek Fedorowicz, Andrzej Bratkowski, Bogusław Litwiniec, Leszek Długosz, Hieronim Kubiak i Maciej Kosiński.


Część II
Druga część filmu dokumentalnego, przedstawiającego historię i dorobek Zrzeszenia Studentów Polskich, obejmuje lata 1968-1978, od słynnych wydarzeń marca 1968 roku do rodzenia się w środowisku akademickim opozycji. Historię tę opowiada narrator dokumentu Piotr Bałtroczyk, byli akademiccy działacze a ilustracją są bogate archiwalia zachowane w niszczejącym dziś Ośrodku Dokumentacji Kultury Studentów oraz w zbiorach Telewizji Polskiej i WFDiF. W marcu 1968 roku Władze Zrzeszenia Studentów Polskich starały się nie angażować organizacji w konflikt ówczesnych elit partyjnych. Było to bardzo trudne, nie wszędzie się więc udało. Tam jednak, gdzie ZSP udało się stanąć w obronie poszkodowanego środowiska studenckiego i uchronić je przed wmanipulowaniem w konflikt z władzą, Zrzeszenie wzmocniło swoją pozycję. Marzec 1968 roku stał się zbiorowym, bardzo dramatycznym i gorzkim przeżyciem środowiska studenckiego, które kreowało twórcze postawy. Nastąpił w tym czasie dynamiczny rozwój politycznie zaangażowanego teatru studenckiego. Aktywność twórcza polskiego środowiska akademickiego przełomu lat 60. i 70. nie jest zresztą zjawiskiem wyizolowanym. Różnorodna twórczość artystyczna - opozycyjna wobec kultury oficjanej - wybucha w zrewoltowanych środowiskach studenckich Europy Zachodniej i Stanów Zjednoczonych. Organizowany siłami ZSP Festiwal Teatru Otwartego staje się największym wydarzeniem artystycznym młodej kultury. Środowisko teatralne, plastyczne, muzyczne, literackie, ruch kabaretowy - rowzijający się szczególnie w pierwszej połowie lat 70. - znajduje swoją trybunę na łamach firmowanego przez ZSP dwutygodnika "Student". Pod auspicjami Zrzeszenia powstaje w Świnoujściu największe zgrupowanie o charakterze festiwalowo-warsztatowym - FAMA, czyli Festiwal Artystycznej Młodzieży Akademickiej. Na początku 1973 roku władze partyjne zaczynają dążyć do scalenia ruchu młodzieżowego. Zrzeszenie Studentów Polskich - choć ciągle jest organizacją społeczno-zawodową - ma się połączyć z organizacjami czysto politycznymi: Związkiem Młodzieży Socjalistycznej i Związkiem Młodzieży Wiejskiej. W marcu 1973 roku Kongres ZSP - po włączeniu delegatów ZMS i ZMW - przekształca się w Kongres Studentów Polskich, który zawiązuje Socjalistyczny Związek Studentów Polskich. Działaczom dawnego ZSP udaje się jednak przejąć w nim władzę i nadal rozwijać aktywność środowiska. Załamanie się rozwoju gospodarczego i poparcia społecznego dla działań ekipy Edwarda Gierka wśród studentów przejawia się obumieraniem organizacji. Duży wpływ na to mają też coraz silniejsze naciski cenzury i różnorodne zabiegi administracyjne. Protest robotniczy w 1976 roki i powstanie KOR, w środowisku inteligenckim owocują oporem wobec ówczesnej władzy. Powstaje opozycja. O wydarzeniach tych opowiadają w filmie m.in.: Stanisław Ciosek, Jan Rurański, Eugeniusz Mielcarek, Tadeusz Nyczek, Janusz Ordyński, Filip Bajon, Włodzimierz Cimoszewicz, Andrzej Jaroszyk, Hieronim Kubiak, Krzysztof Jasiński, Maciej Kosiński, Michał Tarkowski, Jacek Santorski i Waldemar Janda.


Część III
Ostatnia część filmu przypomina dzieje ZSP, przekształconego w Socjalistyczny Związek Studentów Polskich, od połowy lat 70. do 1989 roku. Likwidacja Festiwalu FAMA, naciski władzy na ogniwa SZSP wspierające niezależny ruch kulturalny, powodują stopniową utratę wiarygodności tej organizacji w środowisku akademickim. Choć nadal większość studiujących należy do SZSP, ich działalność traci dynamikę. Wydarzenia sierpnia 1980 roku kształtują w środowisku studenckim nowy ład. Powstaje NZS i staje się dla studentów tym, czym "Solidarność" dla społeczeństwa. Struktury działające niegdyś w ramach SZSP szukają nowej, otwartej formuły funkcjonowania. Pojawia się pragnienie powrotu do dawnej nazwy i tradycji związku zawodowego. Trwa gorąca dyskusja nad nowym kształtem organizacji. Stan wojenny przekreśla wszelkie plany i ucina dyskuje toczące się na forach uczelni i klubów studenckich. Następuje atomizacja środowiska akademickiego. SZSP, jako jedyna organizacja należąca do dawnego układu politycznego, zostaje zawieszony. W 1982 roku liberalne ośrodki i ogniwa SZSP rozpoczynają dyskusję o nowym kształcie organizacji. Doprowadzają do wznowienia działalności Związku i większości jego istotnych struktur. Znów wychodzą pisma "Student" i "itd", na nowo otwierają podwoje kluby studenckie, odżywa turystyka. Zjazd SZSP w listopadzie 1982 roku rozwiązuje związek. Dokooptowując delegatów z ruchu kulturalnego, turystycznego i naukowego, przekształca się w Kongres ZSP. Organizacja powraca do dawnej nazwy. W 1983 roku ZSP reaktywuje Festiwal FAMA, któremu udaje się nawiązać do tradycji tych dawnych. Jednocześnie zaczyna się, trwająca przez niemal całe lata 80., konfrontacja ZSP z uczelnianymi samorządami, które są Forum działania nielegalnego NZS. ZSP stara się zwiększac swoje wpływy poprzez rzeczowe podejście do tego konfliktu. Kiedy w 1989 roku dochodzi do obrad Okrągłego Stołu, byli i obecni członkowie Zrzeszenie gorąco im kibicują, stając się naturalnym zapleczem kadrowym nadchodzących przemian. ZSP pada jednak ofiarą tych przemian. Porównanie efektów pozytywistycznej i pragmatycznej formuły Zrzeszenia (a także SZSP) z innymi, rewolucyjnymi organizacjami, które bezkompromisowo starały się burzyć stary system, mimo wszystko wypada dla studenckiej organizacji korzystnie, i to nawet w opinii jej niegdysiejszych adwersarzy. O ostatnim okresie dziejów Zrzeszenia opowiadają w filmie: Zbigniew Sawicki, Tadeusz Nyczek, Aleksander Kwaśniewski, Cezary Droszcz, Andrzej Nierychło, Jan Poprawa, Marian Redwan, Sławomir Rogowski, Robert Kwiatkowski, Wojciech Hawryszuk, Michał Tarkowski, Maciej Kosiński, Grzegorz Gauden, Marek Siwiec, Wojciech Muller, Waldemar Janda, Jarosław Guzy, Antoni Dragan, Włodzimierz Czarzasty, Andrzej Wyrobiec i inni.

 
projekt i wykonanie: StudioWWW

Uwaga!

Aby ułatwić użytkownikom korzystanie z serwisu oraz do celów statystycznych nasza strona używa plików cookies.Brak blokady tych plików oznacza zgodę na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Prosimy pamiętać:  każdy użytkownik może samodzielnie zarządzać plikami cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Brak zmian w ustawieniu przeglądarki taktowany jest jako  wyrażenie zgody na używanie cookies. Więcej Informacji znajdziesz na stronie Polityki Prywatności.